Nasze Gwiazdozbiory

 

 

 

 

 

 

Jasno�ci gwiazd

 

        Zanim promieniowanie z cia� niebieskich dotrze do naszego oka, musi przej�� przez atmosfer� ziemsk�. Cz��� tego promieniowania zostaje przy tym poch這ni皻a, cz��� odbita i tylko reszta dochodzi do powierzchni Ziemi. Z w豉snego do�wiadczenia wiemy, 瞠 S這鎍e, Ksi篹yc i gwiazdy nie �wiec� na niebie jednakowo jasno. S這鎍e jest o�lepiaj鉍e, ale na Ksi篹yc mo瞠my patrze� bez szkody dla wzroku. Cz��� gwiazd widzimy bardzo dobrze, �wiat這 innych si璕a zaledwie progu czu這�ci naszego oka.

        Ju� grecki astronom Hipparch (190 - 125 przed n. e.) podzieli� gwiazdy na niebie wed逝g ich jasno�ci na sze�� grup. Do pierwszej grupy zaliczy� gwiazdy najja�niejsze, do ostatniej najs豉bsze. Wsp馧czesny system wielko�ci gwiazdowych, kt鏎e nazywamy te� magnitudo, wprowadzi� w po這wie ubieg貫go wieku angielski astronom Norman R. Pogson. Nawi頊a� on wprost do dawnego systemu klasyfikacji gwiazd wed逝g ich jasno�ci, zgodnego z fizjologicznym prawem czu這�ci wzroku ludzkiego.

        Nat篹enie wra瞠nia wzrokowego nie jest wprost proporcjonalne do podra積ienia, lecz ro�nie proporcjonalnie do logarytmu z nat篹enia podniety. Wielko�� gwiazdowa jest definiowana tak, aby r騜nica jednej wielko�ci w jasno�ci cia� odpowiada豉 2,5-krotnej r騜nicy logarytm闚 ich nat篹e� o�wietlenia. Innymi s這wy, r騜nicy pi璚iu wielko�ci odpowiada stosunek nat篹e� o�wietlenia 1:100. Gwiazdy 1m (magnitudo oznaczamy liter� m) s� 2,5 razy ja�niejsze ni� gwiazdy 2m, te za� s� 2,5 razy ja�niejsze ni� gwiazdy 3m itd. Cia豉 2,5 razy ja�niejsze ni� 1m oznaczamy 0m. Cia豉 2,5 razy ja�niejsze ni� 0m maj� jasno�� -1m itd. W tej skali wielko�ci gwiazdowych S這鎍e ma jasno�� -26,73m, Ksi篹yc w pe軟i -12,7m, maksymalna jasno�� Wenus wynosi -4,4m, najja�niejsza gwiazda na niebie, Syriusz ma jasno�� -1,47m. Najs豉bsze gwiazdy, kt鏎e s� jeszcze widoczne go造m okiem na niebie, s� 6m. Przez lornetk� dostrze瞠my gwiazdy do 9m, lunet� o �rednicy obiektywu 20 cm - do 14m. Zasi璕 teleskopu o �rednicy zwierciad豉 200 cm wynosi 19m, a zasi璕 600 cm teleskopu 21m, z fotometrem do 24m. Ostatnia warto�� wielko�ci gwiazdowej odnosi si� do najs豉bszych obiekt闚, kt鏎e obecnie jeszcze poddaj� si� obserwacji. Zakres wielko�ci gwiazdowych obserwowanych na niebie wynosi wi璚 51m, co odpowiada stosunkowi jasno�ci 1 : 1021.

        Obserwuj鉍 cia豉 niebieskie mamy do czynienia jedynie z ich tzw. jasno�ci� obserwowan�, gdy� cia豉 te znajduj� si� w r騜nych odleg這�ciach od nas. Rzeczywiste wyobra瞠nie o nat篹eniu promieniowania cia� w widzialnej cz��ci widma promieniowania elektromagnetycznego daje nam jasno�� absolutna. Jest to jasno��, jak� by mia這 dane cia這 niebieskie w odleg這�ci 10 ps od nas. Jasno�� obserwowan� m 章czy z jasno�ci� absolutn� M zale積o��: M = m + 5 - 5 log r, gdzie r jest odleg這�ci� obserwowanego obiektu wyra穎n� w parsekach. Wskutek tego, 瞠 jasno�ci absolutne umo磧iwiaj� por闚nanie rzeczywistych jasno�ci poszczeg鏊nych cia� mi璠zy sob�, mamy mo積o�� por闚na� r闚nie� rzeczywist� energi� wypromieniowan� przez obserwowane cia豉 w widzialnej cz��ci widma.

        Jasno�� absolutna S這鎍a wynosi +4,84m, Syriu-sza + 1,40m. S這鎍e zatem jako gwiazda jest w rzeczywisto�ci o 3,5m s豉bsze ni� Syriusz. Energia wypromieniowywana przez S這鎍e jest 24 razy mniejsza ni� energia wypromieniowywana przez Syriusza. S這鎍e zawdzi璚za sw� olbrzymi� jasno�� obserwowan� na niebie tylko swojej odleg這�ci od Ziemi, kt鏎a jest wielokrotnie mniejsza ni� odleg這�� najbli窺zych gwiazd.

        W dalszym tek�cie dla uproszczenia b璠ziemy zamiast okre�lenia jasno�� obserwowana u篡wa� tylko wyrazu jasno��. Podobnie przez wielko�� gwiazdow� b璠ziemy rozumie� obserwowan� wielko�� gwiazdow�.

 

STRONA G�紟NA

 

 

ASTROFOTOGRAFIA

 

P茛NOCNY CI乎 BIEGUNOWY

 

JASNO�CI GWIAZD

 

TELESKOPY ASTRONOMICZNE

 

ZJAWISKA �WIETLNE W ATMOSFERZE

 

JEDNOSTKI CZASU

 

RUCH SΜ哸A

 

RUCH KSI坒YCA

 

ZA鱟IENIA

 

POWR紘

 

 

 

 

Opracowano na podstawie ksi嘀ki E.Pittich D.Kalmancok - "Niebo na d這ni"